Een interactieve onderwijsroman over Fikele en haar collega’s, waarin herkenbare schoolverhalen inzicht geven in waarom leraren blijven of vertrekken.

De eerste schooldag: een frisse start vol goede moed, plannen en onderhuidse spanning. Voor docent Fikele is het een vertrouwd gevoel, en toch ook weer niet. Want achter de routine van lessen, vergaderingen en koffie schuilt iets wat steeds moeilijker te negeren is. In dit boek volgen we Fikele en haar collega’s op een middelbare school. Fikele is een bevlogen docent en geeft al ruim zestien jaar les, maar hoelang ze dat nog blijft doen, is de vraag. Terwijl zij zoekt naar een antwoord, ontvouwt zich in de gangen van het Akerveld College het verhaal van een team docenten: bevlogen, vermoeid, idealistisch, cynisch – en alles daartussenin. De startende Joep die zijn eerste les ternauwernood overeind houdt. Lola, die haar plek probeert te vinden tussen zorg en onzekerheid. De ervaren Bernt, die meer ziet dan hij zegt. En Fikele, die blijft zoeken naar hoe het anders kan. In die zoektocht spelen niet alleen haar collega’s en de omstandigheden op school een rol, maar heeft ook de lezer invloed op het verloop van de gebeurtenissen. Wanneer kleine frustraties zich opstapelen tot grotere vragen, wordt één ding steeds duidelijker: docentschap is veel meer dan lesgeven. Blijf je staan wanneer het vertrouwde zijn vanzelfsprekendheid verliest? Wat maakt dat sommige leraren blijven en anderen vertrekken?

In dit praktijkboek worden de inzichten van het wetenschappelijk onderzoek (weergegeven in On the threshold: why teachers stay (or leave) - Teacher attrition in secondary education) samengevoegd met de fictieve inzichten uit Waarom Fikele (niet) blijft. Deze samenvoeging levert een zeer nuttig en handzaam praktijkboek op voor leidinggevenden. Hoe kunnen zij bijdragen aan docentbehoud op hun school? Het boek biedt niet alleen inzichten (BEGRIJPEN), maar ook instrumenten in de vorm van gesprekskaarten (BESPREKEN) en teamactiviteiten (BEWEGEN). 

Een bureausticker voor leidinggevenden in het onderwijs - als een subtiele reminder welke thema's nu wérkelijk belangrijk zijn om te bespreken en om aan te werken. 

Het lerarentekort is een groot en hardnekkig probleem. Maar wie leraren wil behouden, moet niet alleen kijken naar hoeveel leraren vertrekken. Het is minstens zo belangrijk om te begrijpen waarom leraren overwegen om te vertrekken - en wat maakt dat zij toch blijven.

In het proefschrift On the threshold: Why teachers stay (or leave) - Teacher attrition in secondary education beschrijft Neline de Jong-Kroon welke factoren samenhangen met het blijven of vertrekken van leraren in het voortgezet onderwijs. In vier studies is gekeken naar wetenschappelijke literatuur, de ervaringen en opvattingen van 199 Nederlandse leraren en de ontwikkeling van vertrekintenties over een langere periode. Daaruit blijkt dat vooral leiderschap, werkinhoud en de relatie met collega's belangrijk zijn. Erkenning, vertrouwen en autonomie van leidinggevenden kunnen de intentie om te vertrekken verminderen. Ook betekenisvol werk, professionele ruimte en goede samenwerking dragen bij aan betrokkenheid.

Een belangrijke conclusie is dat een vertrekintentie geen vaststaand eindpunt is. Leraren die eerder sterk overwogen om te vertrekken, kunnen hun beslissing veranderen wanneer hun werkomgeving verandert. Tegelijkertijd kunnen aanhoudende frustraties, ineffectief leiderschap en een gebrek aan erkenning juist leiden tot daadwerkelijk vertrek.

Docentbehoud begint daarom niet bij de vraag hoe je een leraar kunt tegenhouden, maar veel eerder: Wat maakt dat een leraar hier wil blijven?